Photo Mechanic Plus ซอฟต์แวร์อายุสั้น

Photo Mechanic Plus เป็นซอฟต์แวร์ของบริษัท Camera Bits ซึ่งเปิดตัวเมื่อปี 2563 (ค.ศ. 2020) เป็นซอฟต์แวร์บริหารจัดการภาพถ่ายและวิดีโอ หรือที่เรียกกันว่า Digital Assets Management (DAM) และได้ยุติการจำหน่ายไปเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ ปี 2569 นี้ สิริอายุรวม 5 ปี ช่างอายุสั้นจริงๆ

ผมรู้จัก Photo Mechanic มาตั้งแต่เวอร์ชั่น 4 (ซอฟต์แวร์คนละตัวกับ Photo Mechanic Plus) ถ้าจำไม่ผิดเป็นเวอร์ขั่น Demo ที่แถมมากับนิตยสารภาพถ่ายต่างประเทศฉบับหนึ่งในปี 2555 และได้ซื้อมาใช้จริงจังในเวอร์ชั่น 5 เมื่อปี 2559 และปัจจุบันคือ เวอร์ชั่น 6 และเป็นเวอร์ชั่น Perpetual License รุ่นสุดท้าย คือรุ่นที่เขาขายขาด ต่อมา ทาง Camera Bits ได้ปรับการขาย Photo Mechanic v.6 และ Photo Mechanic Plus เป็นระบบ Subscription ในปี 2560 ผมนั้นได้ซื้อ Photo Mechanic Plus มาตั้งแต่ออกใหม่ แต่ผมไม่นิยมชมชอบระบบ Subscription  เมื่อเขานำระบบนี้มาใช้ ผมไม่ได้ Subscribe ยังคงใช้เวอร์ชั่น Perpetual แม้เขาจะไม่ update อะไรให้แล้วก็ตาม (ถูกยุติการ update อย่างสิ้นเชิงเมื่อกลางปี 2565) ก็ใช่ไปเท่าที่มันยังใช้ได้อยู่ พร้อมเตรียมตัวหาทางลง ซึ่งก็ได้หาตัวเลือกไว้นานแล้วเช่นกัน

ความแตกต่างระหว่าง Photo Mechanic 6 กับ Photo Mechanic Plus สรุปมาจาก ChatGpt 

Features	Photo Mechanic 6	Photo Mechanic Plus
ดูภาพและคัดภาพ (Culling)	✅	✅
นำเข้ารูป (Ingest)	✅	✅
ใส่ Metadata / IPTC / Keyword	✅	✅
เปลี่ยนชื่อไฟล์แบบ Batch	✅	✅
Export / FTP / ส่งต่อ Lightroom หรือ Capture One	✅	✅
Catalog (ฐานข้อมูลภาพ)	❌	✅
ค้นหาภาพจากหลายฮาร์ดดิสก์พร้อมกัน	❌	✅
Collections และ Saved Searches	❌	✅
ค้นหาภาพแม้ฮาร์ดดิสก์ไม่ได้เชื่อมต่ออยู่ (Offline Catalog)	❌	✅

สรุปสั้นๆ Photo Mechanic Plus เป็นระบบ File Browser ส่วน Photo Mechanic Plus เป็นทั้ง File Browser + Catalog Database

ผมเริ่มเห็นความผิดปกติของ Photo Mechanic Plus เมื่อต้นปีที่แล้ว อยู่ๆ Folder ไฟล์ภาพหนึ่งได้อันตรธานหายไปเฉยๆ โชคไม่ดีเพราะผมยังไม่ได้ Backup ไว้ ต่อมาเมื่อกลางปีที่แล้ว Collection ที่รวบรวมไฟล์ภาพและไฟล์วิดีโอ หายไปอีกครึ่งหนึ่ง ประหลาดใจมากๆ จึงได้ตั้งกระทู้สอบถามไปยัง Forum ของบริษัทผู้ผลิต เขาก็ให้ความช่วยเหลือดี ให้ทำอย่างนั้นอย่างนี้ ตามที่ระบุไว้ใน Manual มันก็ไม่ได้ผลหาสาเหตุไม่ได้ ผมเองก็เริ่มถอดใจ เลยใช้โปรแกรม DAM สำรองที่ผมมีอยู่ คือ NeoFinder เริ่มสร้าง Collection ขึ้นมาใหม่แบบเริ่มจากศูนย์ (ใน NeoFinder เรียก Collection ว่า Album) 

ผมเคยเขียนบทความเกี่ยวกับ Photo Mechanic 5 และ NeoFinder ไว้ในนี้เช่นกันเมื่อปี 2561 ในหลักๆ Content ก็ยังใช้ได้อยู่ แม้รายละเอียดบางประการเพิ่มเติมขึ้นตาม Version update 

และแล้ววาระสุดท้ายของ Photo Mechanic Plus ก็มาถึง เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2569 บริษัท Camera Bits โพสต์ประกาศว่า ระบบ Catalog ใน Photo Mechanic Plus ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีของผู้พัฒนาภายนอก (Third-party) ปัจจุบันไม่ได้รับการสนับสนุนอีกต่อไป เนื่องจากสภาพแวดล้อมของระบบปฏิบัติการ (OS) มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เทคโนโลยีดังกล่าวจึงไม่เสถียรอีกแล้ว และส่งผลให้ Photo Mechanic Plus เกิดปัญหาการทำงานกับผู้ใช้ส่วนใหญ่ ทีมงานของบริษัทไม่สามารถพัฒนาหาแนวทางแก้ไขปัญหาเหล่านี้ได้ แม้ว่าได้ใช้เวลาอย่างยาวนานในการแก้ไขตรวจสอบปัญหาก็ตาม แต่ก็ไม่สามารถทำให้ระบบ Catalog ใช้งานได้ ฉะนั้น บริษัทจึงขอปลด (shelve) Photo Mechanic Plus ออกจากการวางจำหน่ายอีกต่อไป เอวัง

ทั้งนี้ การยุติจำหน่าย Photo Mechanic Plus ก็ไม่ได้มีผลอะไรต่อ Photo Mechanic ยังคงมีการจำหน่ายตามปกติ ซึ่งก็ถือว่าเป็นซอฟต์แวร์ที่ดีอยู่ แม้ว่าจะไม่ใช้ Database ก็ตาม และยังเป็นที่นิยมสำหรับช่างภาพต่างประเทศ โดยเฉพาะช่างภาพสายสื่อมวลชน อย่างเช่นสายกีฬา ซึ่งต้องทำงานแข่งกับเวลา โดย Photo Mechanic โหลดภาพได้เร็ว ทำให้การคัดเลือกภาพ (Culling) ทำได้รวดเร็ว และมีระบบการใส่ข้อมูล IPTC ที่ยอดเยี่ยมและทำได้รวดเร็ว และสามารถสร้าง Metadata Template สำหรับภาพแต่ละชุดได้อีกด้วย